کشت هیدروپونیک و انواع آن

کشت هیدروپونیک و انواع آن

هيدروپونيك روشي از كشت گياهان است که بدون استفاده از بستر خاکی می باشد. كلمه هیدروپونیک اولين بارتوسط دكتر گريك استاد دانشگاههاي كاليفرنيا بیان شد. به شکل کنونی دکتر گریگ،استاد دانشگاه کالیفرنیا در سال 1936 برای اولین بار نام هیدروپونیک را برای کشت گیاهانی بدون بسترخاک استفاده کرد. واژه ی هیدرو معنی آب و پونوس به معنی کاشت است،اما اصطلاحاً هيدرپونيك به معناي کشت و کار در بستر آب و املاح آب است.

هيدروپونيك و یا هايدرپونيك روشی است برای كاشت گياهان در بستری غیر از خاک. ريشه ها در هوا و یا بستر های مختلف دیگر که مرطوب نگاه داشته می شود يا در آب كه بايد خوب تهويه شود ويا در برخي مواد جامد غير از خاك كه رطوبت را در خود نگه مي دارد مانند پشم سنگ که رشد مي كنند آب موجود در اطراف ريشه ها كه غذاي مورد نياز گياه را تامين مي كند حاوي تركيبات مناسبی از مواد مغزی است.

در این روش از بسترهایی مثل پرلیت کوکوپیت پیت ماس،پشم سنگ و ...رشد کرده و مواد غذایی به صورت محلول در آب برای گیاه فراهم میکنند.در کل میتوان گفت به کشت هایی که در آن از خاک استفاده نمیشود "هیدروپونیک"می گویند. کشت هيدرپونيك اين امکان را مي دهد که در ازاي کار کمتر، هزینه کمتر  و زمان کمتر بازده بيشتري داشته باشيم .

در اين روش گياه در آبي، غني از مواد مغذي رشد مي كند. با اين وجود كشت هيدروپونيك مي تواند به عنوان روشي جهت رشد گياهان ، در ساير محيط هاي متراكم مثل مخلوط پوست درختان، بدون خاك مورد استفاده قرار گيرد.روش هيدروپونيك يك روش پيشرفته باغباني است كه هم در خانه و هم در تجارت مورد استفاده قرار مي گيرد.در اين سيستم هيچگونه علف هرزي رشد نمي كند و گياهان حاصل از اين روش معمولا سالم تر و زودرس ترند و فضاي كمتري را اشغال مي كنند.

اساس کار روش هیدروپونيك آب است، پس اين سيستم مي تواند بصورت اتوماتيك باشد. مزيت اتوماتيك بودن سيستم اين است كه اگر باغبان براي مدت زيادي حضور نداشت ، گياه از كمبود اب و مواد غذايي از بین نروند. ايرانيان در عيد نوروز ، گندم يا گياهان ديگري را در مقداري آب مي کارند و با آن سبزه براي سفره هفت سين تهيه مي کنند اين شايد اولين کشت هيدروپونيک در جهان بود که انجام مي گرفت. اما نخستین گلخانه ی هیدروپونیک تولید گیاهان دارویی در استان ایلام  بوجود آمد که می تواند محصولات مختلفی مانند: خیارو گوجه فرنگي، كاهو و كلم، انواع گیاهان علفی، هندوانه، اسفناج، انواع فلفل ها، بادمجان،گلها و گياهان زينتی مخصوصاً اركيدو در بعضی مناطق موز، هويج، لوبيا سبز، تربچه ، و چغندر را توليد كرد. و حتي مي توان گفت كشت هيدروپونيك تكنولوژیی فوق العاده و بسيار خوب براي جوانه زنی بذرها را  داراست

 

انواع کشت‌های هیدروپونیک

کشت در پشم سنگ : پشم سنگ که از سنگ باز الت بوجود می اید و در واقع سنگ های اتشفشانی است دارای خواص و مواد معدنی بالایی است در این کشت گیاه در بستری از پشم سنگ قرار میگیرد که فضای بسیار کمی را نیلز دارن و بخاطر کواد معدنی خود که بریا گیاهان مغذی است میتواند برداشت و باروری را چند برابر کند.

کشت آبی یا مایع : ریشه گیاه مداوم در محلول غذایی قرار می گیرد و گیاه از قسمت ساقه به بالا بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه ‌داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است که جایگیری آن متفاوت است.

کشت در ماسه : ریشه گیاه در مواد جامد که دارای قطر کمتر از 3 میلی‌ متر هستند  قرار دارد. مواد میتوانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نیستند باشند.

کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3 میلی‌ متر دارند قرارگرفته مثل سنگ خارا و گدازه آتش‌فشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر که گیاه در آن محیط رشد و تعذیه مواد غنی را داشته باشد.

کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرارگرفته که به‌ وسیله قطراتی آب (رطوبت کامل هوایی ) که حاوی مواد غذایی لازم برای رشد گیاهان است اشباع‌ شده اند . این روش به تجهیزات پیشرفته نیاز دارد و از عیوب وارده به آن می توان هزینه ی بالای راه اندازی و نگه داری را بیان نمود.

کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاههان دربستر ورمی کولیت که با موادی معدنی مخلوط شده هستند قرار دارد و آبیاری می شوند.

کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می‌رود و همانطور که گفته شد بستر رشد گیاهان آب است پس هر نوع گیاهی را نمیتوان در این بستر کاشت کرد .

کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه‌های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراف ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک‌اره و ... می‌باشد .در این روش محیط گلخانه باید نسبت به دمای هوا حساسیت خوبی داشته باشد تا میزان رشد گیاهان مورد قبول باشد.

اما به‌طورکلی سیستم کشت بدون خاک از دو روش پیروی می‌کند :

سیستم باز : محلول غذایی مجدد استفاده ‌نمیشود. مانند کشت در پشم سنگ و کشت کیسه‌ای و کشت در سنگریزه

سیستم بسته : در ایم روش محلول غذایی مجدد مورداستفاده قرار می‌گیرد.در واقع  محلول در یک چرخه قرار می گیرد و در آن فقط مواد غذایی که کاهش می‌یابند و آب اضافه می‌شود .